Bilgi Birikimi

Osmanlı Devleti’nde Bilim Adamları ve Sanatçılar

Osmanlı Devleti’nin özellikle yükselme döneminde bilim ve bilim adamlarına büyük değer verilmiş, bilim ve sanat alanındaki çalışmalar bizzat padişahlar tarafından desteklenmiştir. Osmanlı Devleti’nde yetişmiş bilim adamları ve çalıştıkları alanlar şöyledir;

-Mantık: Molla Fenarî, Îsâgûcî Şerhi isimli mantık alanında yazdığı eseri önemlidir. Molla Fenari aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin ilk şeyhülislamıdır.
-Matematik-Astronomi: Kadızâde-i Rumî, Matrakçı Nasuh, Takıyüddin Mehmet, Ali Kuşçu ve Sinan Paşa, Hocazâde Muslihiddin Mustafa, Mehmet Zeyrek, Molla Lütfi, Molla Hüsrev
-Tıp: Hekim Bereket, Celâleddin Hızır(Hacı Paşa), Altunîzâde, Ahmedî, Sabuncuoğlu Şerafettin, Beyzâde Mehmet bin İbrahim, Siyahî-zâde Derviş, Emir Çelebi, Zembilli Ali, Cemalî Efendi, Ebussuud Efendi
-Tarih: Amasyalı Şükrüllah, Enverî, Tursun Bey, Aşaıkpaşazâde, Neşri, İdris-i Bitlisi, Kemalpaşazâde, Hoca Sadettin, Mustafa Selanikî, Peçevî İbrahim Efendi, Kâtip Çelebi, Karaçelebi-zade Abdülaziz Efendi, Müneccimbaşı Ahmed Dede,
-Coğrafya: Piri Reis(Kitab-ı Bahriye), Seydi Ali Reis(Mir’atü’l- Memalik ve Mir’at-ı Kâinat), Kâtip Çelebi(Keşfü’z-Zünûn ve Cihan-nümâ), Evliya Çelebi(Seyahatname),

– Mimarî: Mimar Sinan(Akustik üzerinde çalışmıştır), Mimar Ahmet, Mimar İsa, Mimar Mehmet Efendi

Edebiyat

-Kuruluş ve Yükselme Dönemi: Nesimî, Dehhanî, Ahmedî, Şeyhi, Ahmet Paşa, Necatî, Sinan Paşa(Tazarruât adlı eseri ünlüdür.) Bu dönemde Fatih Sultan Mehmet(Avni), Yavuz Sultan Selim(Selimî), Kanunî Sultan Süleyman ve III. Selim(Sarı Selim) de aruz ölçüsüyle şiirler yazmışlardır.
-XVI.ve XVII. Yüzyıl: Bâkî, Fuzulî(Türkçe, Arapça, Farsça divanları vardır.), Zatî, Hayâlî, Yahya Bey, Nef’î, Nedim.

-Halk Edebiyatı:
Kuruluş ve Yükselme Dönemi: Tavtavlı Mehmet, Aydınlı Visalî, Edirneli Nazmi, Pir Sultan Abdal, Kul Mehmed, Öksüz Dede, Hayalî, Kötoğlu
-XVI.ve XVII. Yüzyıl: Gevheri, Aşık Ömer, Karacaoğlan, Kâtip Çelebi, Evliya Çelebi, Naimâ
-Tekke Edebiyatı: Tekkelerde yetişen ve daha çok dinî değerlere ağırlık veren, fakat nazım şeklinde halk edebiyatına yaklaşan şairlerin ortaya koyduğu bir edebiyat türüdür. Bu alanda eser veren ünlü edebiyatçılar şunlardır:
• Mevlâna, Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre(Anadolu Selçukluları ve Beylikler Dönemi)
• Eflakî Dede, Hacı Bayram Veli, Kaygusuz Abdal, Akşemsettin, Dede Ömer Ruşenî, İbrahim Gülşenî, Pir Sultan Abdal, Sinan-ı Ümmî.

Güzel Sanatlar

-Minyatür Sanatı:  Bursalı Firdevsî(Süleymaniye), Matrakçı Nasuh, Nakkaş Osman, Levnî
-Hat Sanatı: Yazı sanatıdır. Bu sanatla uğraşanlara hattat denir. Osmanlılarda ünlü hattatlar şunlardır: Amasyalı Şeyh Hamdullah, Ahmet Karahisarî, Hafız Osman’dır.
-Müzik: Mehter Takımı, Tasavvuf müziği ve saz sanatı Osmanlılarda gelişen müzik dallarıydı. Tokatlı Derviş Ömer, Güleşnî, Nihânî ünlü sanatkârlardı.

Exit mobile version